Hizmette 10+ Yıl ve binlerce müşteri memnuniyeti... | %100 doğru kaynak | %100 memnuniyet | %100 mezuniyet | 0.332 350 23 47
0.541 350 23 42
İLH2004-İSLAM MEZHEPLER TARİHİ DERSİNİN 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
İLH2004-İSLAM MEZHEPLER TARİHİ DERSİNİN 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ

ÜNİTE 1 - MEZHEPLER TARİHİNE GİRİŞ

İslam Mezhepler Tarihi

Tanımı

Mezhepler Tarihi:  Geçmişte ve günümüzde siyasi ve itikadi gayelerle vücut bulmuş İslam Düşünce Ekolleri diyebileceğimiz beşeri ve toplumsal oluşumların; doğdukları ortamı, doğu sebeplerini, teşekkül süreçlerini, fikirlerini, mensuplarını, edebiyatını, yayıldıkları bölgeleri ve İslam düşüncesine katkılarını temel kaynaklardan hareketle zaman-mekân bağlamında ve fikir-hadise irtibatı çerçevesinde betimleyici metotla ve tarafsız gözle inceleyen bilim dalıdır.

Zaman-mekan bağlamı ile fikir-hadise irtibatı bilim dalının usulüyle ilgilidir.

Betimleyici metot ifadesi Mezhepler Tarihinin tarafsızlığına işaret eder.

Amaçları

İslam düşüncesinin en önemli kaynaklarından olan çeşitli mezhep, akım ve cemaatleri geçmişe uzanan bir perspektif içerisinde tüm yönleriyle araştırmakta böylece günümüz Müslümanlarının sahip oldukları değişik düşünce biçimlerini daha iyi anlamamızı sağlamaktadır.

Mezhepler Tarihi araştırmaları, mezhep ve dini grupların tarihte bıraktıkları olumlu ya da olumsuz izleri görünür kılarak bugün ve geleceğimiz açısından önemli dersleri toplumun ve bilhassa yetkili kişilerin önüne koymaktadır.

Mezhepler Tarihi, olumlu gelişmelerin tekrarı, olumsuzlukların ise bir daha yaşanmaması için bir bilinç kazandırmaya çalışır.

Mezhepler Tarihi, ortaya koyduğu objektif bulgularla mezhep ve gruplar arasındaki önyargıları giderici bir işlev görür, müminlerin birbirlerini daha yakından tanımalarına yardımcı olur.

Konuları

 

a. Mezhep ve akım isimlerinin kaynakları

b. Mezhep ve akımların doğuş sebepleri

c. Teşekkül süreçleri

d. Bulundukları mekan ve coğrafya ile olan ilişkileri

e. Kimler ve hangi toplumsal yapı ile başladıkları

f. İlk ve sonraki temsilcileri

g. Temel fikir ve kavramları

h. Oluşturdukları edebiyat

i. Yaşadıkları iç bölünmeler

j. Yayıldıkları bölgeler

k. Diğer dini ve siyasi oluşumlarla ilişkileri ve tartışma konuları

l. Günümüzdeki durumları

m. İslam düşüncesine katkıları

n. Haklarında yapılmış çağdaş araştırmalar

 

Diğer Din Bilimleriyle Olan İrtibatı

a. Kelam: irtibatın en yoğun olduğu alandır.

b. Dinler Tarihi

c. Din Fenomenolojisi: mezheplerin inançlarına ait kavramların, terminolojik bakiyelerin, geleneklerin, ritüellerin incelenmesinde yardımcı olur.

d. Din Sosyolojisi: Mezhebin oluşumu, isim alışı, bölünüşü, mezhebe giriş ve mensubiyet, dini grup liderliği, cemaat hiyerarşisi, grupsal dayanışma, ekonomik yardımlaşma, toplu ibadet gibi olguları araştırarak yardımcı olur.

e. Din Psikolojisi: kişinin mezhep ve cemaati ile aynileşmesi, inancında müteassıplaşması, grubundan olmayan diğer müminleri ötekileştirmesi, bazen şiddete yönelmesi gibi vakıaları araştırarak yardımcı olur.

f. İslam Tarihi

 

 

Önemli Terim ve Kavramlar

Makâlât(tekili makale): fikir, söz, kanaat, inanç manalarına gelmektedir. Mezhepler tarihi yazıcılığı, her grup mensubunun kendi görüşlerini savunması ve diğer görüşleri eleştirmesi şeklinde başlamış, bu gayeyle yazılan ve türünün ilk örnekleri olan küçük hacimli eserlere makâlât denmiştir. Söz konusu fikirler etrafında toplananlar ashabu’l-makâlât diye anılmıştır.

Fırak tekili (fırka): Siyasi ve itikadi gayelerle vücut bulmuş gruplar yanında, kendilerini İslam’a nispet eden dini, felsefi ve siyasi oluşumlardır.

Nıhle (çoğulu nihal): Farklılaşmış ve bu yüzden fırkalaşmış grupların inançlarını ifade etmek için Şehristani’nin kullandığı bir terimdir.

Mille (çoğulu milel): İslam dışındaki diğer dinleri ifade etmek için Şehristani’nin kullandığı bir terimdir.

*mille dinlerin, nihal fırkaların görüşleri.

Edebiyatı

Mezhepler Tarihi edebiyatının ilk örnekleri olan makâlât türü eserler, batıl kabul edilen görüşleri ret ve hak addedilen fikirleri ispat amacıyla çeşitli mezheplere mensup müelliflerce kaleme alınmış kitaplardır.

Makâlât yazım geleneğinin daha gelişmiş ve sistemli safhalarının örnekleri olan fırak, milel ve nihal başlıklı eserlerin birçoğunda mezhep ve dini grupları tasnifte meşhur yetmiş üç fırka hadisi esas alınmıştır.

İslam Mezhepler Tarihinin Metodolojik Problemleri

Dinler Tarihinin, Etnografinin, Folklorun, Antropolojinin, Sosyolojinin ve Siyaset Bilimlerinin geliştirmiş olduğu araştırma metot ve teknikleri ile bunları düzenleyen metodoloji, İslam Mezhepler Tarihinde de uygulanabilmektedir. Tarihi vakıaların araştırılmasında ise genel tarih metodolojisi,tarih felsefesi ve bunların araştırma metot ve teknikleri İslam mezhepleri içinde geçerli metot ve tekniklerdir.

Mezhepleri isimlendirme ve sınıflamada problemler

1. birçok mezhep ismi yapay olarak üretilmiştir.

2. Mezhep isimlerinin bir kısmı muhalifler tarafından aşağılama kastıyla konulmuş isimleridir: şeytaniye,eftahiye,ğurabiyye,zembiyye.

3. Klasik kaynaklarımız bazı isimleri karalama ya da dışlama amaçlı olarak sonradan üretildiklerini yazar

4. Bazı mezhep isimlerinin ayet ve hadislerde geçen isim ve kelimelerle irtibatlandırılmasında çoğu zaman problemlidir.

Tarihi okumada problemler

1. mezhepler ve dini gruplar en baştan mesela Hz. Peygamber zamanından itibaren var olan fikirlerin ve yapıların temsilcileri delillerdir. Bir mezhebin inanç ve amellerinin mutlaka mezhebin doğuş ve gelişme dönemlerindeki tarihi,coğrafi,siyasi hatta iktisadi şartları göz önüne alarak anlamaya çalışmalıdır.

2. Sosyal olaylarda tek sebeplilik değil çok sebeplilik ve fonksiyonellik ilkeleri geçerlidir. Okumalarımızda sosyal olayların karmaşıklığını ve çok sebeplilik ilkesini dikkate almalıyız.

3. Kavramlar tarihseldir. Mesela Hz. Ali döneminde söylenmiş sözlerin yapılan işlerin o gün nasıl anlaşıldığı nasıl yorumlandığı tarihe dönmek suretiyle bulunursa sonraki yüzyıllarda o söz veya fiillere yüklenen anlamların doğruluk ve geçerliliği sağlıklı olarak tespit edilebilir.

4.Eşariye göre mezhepler tarihi alanında yazan çoğu yazar karşı olduğu mezheplerin görüşlerini hatalı aktarmakta ve ya görüşleri özetle nakletmek suretiyle okuyucuyu ister istemez yanıltmaktadır.Kaynak eserlerdeki tarafgirliklerin etkisi kalmamak ve çarpıtmalar karşısında yanılmamak için yapılması gereken her mezhep ve grubun kendi eserlerine müracaat etmek ve bu eserleri ile diğerleri arasında karşılaştırmalar yapmaktır.

5. İslam tarihinde ki mezhep ve grupların birçoğu gerçek dışı isnada girişimlerinde bulunmuşlardır.

MEZHEP KAVRAMI

Mezhep(sözlük anlamı): İzlenen yol gidilen yer.

Mezhep (terim olarak): Dinin anlaşılması ve algılanmasından dini farklılaşmadan kaynaklanan grupları ve bunların fikir ve pratiklerini diğer bir ifade ile farklı pratik ve fikirlerin kurumsallaşmış halidir.

Din mezhep ilişkisi

Başlangıçta Hz. Peygamber var dini ve siyasi problemleri peygamber çözüyor peygamberin vefatından sonra ameli farklılaşmalar başlamıştır.Bu durum ilk aşamada mezhepleri doğurmaz bir müddet sonra ana bünyeye dönüş olur. Tefrika büyürse ayrılıkçı cemaat sosyallaşir,kurumsallaşırliteratür meydana gelir.

Mezhepler beşeri oluşumlardır.İlahi kaynaklı vahyi ve nebevi öğretilerin yorumlanış farklılıklarıdır.

YETMİŞ ÜÇ FIRKA RİVAYETİ VE YETMİŞ İKİ MİLLET SÖYLEMİ

Yetmiş üç sayısını hakikat olarak anlayanve mezhep sayılarını bu rakamla sabitlemeye çalışan yazarlar yanında bu sayının kesretten kinaye olduğunu yani çokluğu bildirdiğini belirten yazarlarda bulun maktadır.

Bağdadi, Malati gibi birçok mezhepler tarihi müellifi ehli sünneti kurtulan fırka olarka ilan etmektedir. Buna mukabil mesela Mekhul en-Nesefi’ye göre Mürciemezhebi, Kalhati’ye göre İbaziye mezhebi, Kadı Abdülcebbar’a göre ise Mutezile mezhebi kurtulan fırkadır.

HAK MEZHEP ANLAYIŞI İLE İLGİLİ KAVRAMLAR

Genellikle mezhepler kendilerinin ehli hak kendilerinden olmayanların ise ehli batıl olduklarını ileri sürmüşlerdir.Mezhepler tarihi edebiyatında ehli istikamet ve ehli dalalet karşıtlığı görülmektedir.İstikamet doğru yolu dalalet ise doğru yoldan sapmayı sapkınlığı anlatmaktadır.

Bidat sözlükte önceden olmadığı halde sonrada icat edilen şey anlamında gelir.İtikat söz konusu olduğunda bidat kader ahiret gibi inanç konularına dair Hz. Peygamber ve dört halife döneminde mevcut olmayan sonrada ortaya çıkan yeni fikirler iddialar yorumlar açıklama usulleri tartışma metotları için kullanılmıştır.Kendilerine ehli sünnet adını veren geniş Müslüman topluluklar itikadi konularda kendi görüşlerinin kabul etmeyen mezhep ve dini gruplara bidatçılar anlamında ehli bidat, ashabülbid a ya da mübtedia adlarını uygun görmüşlerdir.

Ehli heva ya da ashabu’l-ehva adlandırması ise sünnetin istikametinde gitmek yerine nefislerinin arzu ve isteklerinin yani heva ve haveslerinin izleyen böylece ilahi ve nebevi kaynaklardan uzaklaşarak beşeri fikir ve düşüncelere tabi olan bidatlere sarılan gruplar için kullanılmıştır.

Ehli furkat mezhep ve grupların ayrılıkçı özelliklerinin fırkalaşma eğilimlerinin öne çıkarmaktadır.

Ehli sünnet ifadesi eklenen cemaat kelimesi ve genel olarak ehli cemaat kavramı ise ayrılıkçılığı ve fırkalaşmayı değil bütünleşmeyi cemaat halinde birlik ve beraberlik içinde olmayı anlatmak istemektedir.

 

 

AÖF Ücretsiz Ders Özeti Paylaşımları
1
ATA AÖF - KURTARMA ARAÇLARI EĞİTMİ 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
2
ATA AÖF - AFETLERDE RİSK VE KRİZ YÖNETİMİ 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
3
ATA AÖF -MESLEK HASTALIKLARI 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
4
ATA AÖF - BİREYLERLE SOSYAL HİZMET 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
5
ATA AÖF - ETİKETLEME VE İŞARETLEME 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
6
ATA AÖF - YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
# TÜM ÖZETLERİ LİSTELE
Siz de hemen Ders Özeti sipariş verin, derslerinize kolayca çalışarak mezun olun.

Anadolu Üniversitesi Özet

Atatürk Üniversitesi Özet

Etiketler: ata aöf - ata aöf çıkmış sorular - ata aöf ders özeti - burhan kankaya - burhan kankaya ders özeti


Bu yazı 21.03.2017 tarihinden itibaren 1 kez okundu.




AÖF Çıkmış Sorular (Anadolu Ünv.) AÖF Çıkmış Sorular (Atatürk Ünv.) AÖF Ders Özetleri AÖF Deneme Sınavları AÖF Ders Kitapları Açık Lise Çıkmış Sorular
İletişim Bilgileri Firmamız Hakkında Sipariş ve Kargo Takibi Mesafeli Satış Sözleşmesi Garanti ve İade Şartları Gizlilik Sözleşmesi Ödeme ve Teslimat