Hizmette 10+ Yıl ve binlerce müşteri memnuniyeti... | %100 doğru kaynak | %100 memnuniyet | %100 mezuniyet | 0.332 350 23 47
0.541 350 23 42
SHZ106U-TEMEL SAĞLIK HİZMETLERİ
SHZ106U-TEMEL SAĞLIK HİZMETLERİ DERSİNİN 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ

Temel Sağlık Hizmetleri Kavramı

 

 Kişilerin ve toplumların sağlıklarını korumak, hastalananların tedavisini yapmak iyileşmenin tam olmadığı durumlarda başkalarına bağımlı olmadan yaşamayı sağlamak ve toplumların sağlıklarını daha iyi durumlara getirmek için yapılan planlı çalışmaların tümüne “sağlık hizmeti” denmektedir. Sağlık hizmetlerinin temel amacı sağlığın korunmasıdır. Sağlık hizmetinin temel alanları;

 

• Koruma

    • Tedavi

    • Rehabilitasyondur.

 

Toplumların ekonomik düzeyi yükseldikçe sağlık için yapılan harcamalar artmaktadır. İster gelişmiş ister gelişmemiş toplumlar olsun ana hedef sağlığın korunması ve geliştirilmesidir.

 

SAĞLIK:Sadece hastalık ya da sakatlığın olmayışı değil kişinin bedenen ruhen ve sosyal yönden kendisini iyi hissetmesi halidir. Bir diğer tanımlamaya göre de “kişinin fiziksel, biyolojik ve sosyal çevresi arasındaki denge ve hal, hareket ve davranışlarının uyumlu olması” durumudur.

 

TEMEL SAĞLIK HİZMETLERİ KAVRAMI

 

Çağımızın sağlık hizmetleri anlayışı, 1978 yılında Kazakistan’ın Alma- Ata şehrindeki hemen hemenbütün ülke ve uluslararası kuruluşların katılımı ile ve UNİCEF ve DSÖ’nün önderliğinde gerçekleştirilen Temel Sağlık Hizmetleri Konferansında şekillendirilmiştir.Tanıma göre “TSH, pratik ve bilimsel temellere oturmuş, bilimsel ve sosyal açıdan kabul edilebilir yöntemler ve teknoloji ile toplumda bireylere ve ailelere onların tam katılımı ve kabul edebilecekleri bir maliyetle sunulan ve evrensel düzeyde ulaşılabilir, esas/temel sağlık hizmetleridir.

 

TSH,

 

• sağlık hizmetlerinin genelini ilgilendiren bir görüştür,

• sağlık hizmetlerinin örgütlenmesinde anahtardır,

• sağlık hizmetlerinin ilk basamağıdır,

• bir faaliyetler topluluğudur.

 

Bir görüş olarak TSH kavramını ele alırsak dört nokta son derece önemlidir:

 

Sosyal eşitlik: sağlık hizmeti doğuştan kazanılmış bir haktır ve tüm topluma, en uzak noktaya kadar sosyal adalet anlayışı içerisinde hizmet götürülmelidir.

 

Öz sorumluluk: herkes kendi sağlığının önemini bilmeli ve kendinden, çocuklarından sorumlu olmalıdır.

 

Sağlık hizmetlerinin boyutu: sağlık hizmetleri yürütülürken diğer sektörlerden de yardım alınmaktadır. O halde sektörler arası koordinasyon (eşgüdüm) mutlaka gereklidir.

 

Uluslararası dayanışma: sağlık tüm Dünya ülkelerini ilgilendiren bir konudur ve bu konu ile ilgili olarak gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan ülkelerdeki sağlık hizmetlerin kalkınması vegelişimi için mutlaka destek olması gerekmektedir.

Dikkat:224 sayılı Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkında Kanun 5 Ocak 1961 yılında kabul edilmiştir. Böylece sağlık hizmetleri tarihinde “Sosyalleştirme Dönemi” başlamıştır.

 

     Günümüzde halk sağlığı anlayışı içerisinde 224 Sayılı Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkındaki Kanun ve Alma-Ata bildirgesinin temel ilkeleri yer almaktadır. Bunlar;

 

Toplumsal eşitlik: Sağlık hizmeti almada herkes eşit şansa sahip olmalıdır.

 

Sürekli hizmet: herkese her yerde ve her zaman hizmet sunulması anlamındadır.

 

Çevreyle bütünlük: kişi fizik, biyolojik ve sosyal çevresiyle bütün olarak ele alınır.

 

Yaşamın bütünlüğü: insanlar sadece hasta iken değil sağlıklı oldukları zaman içinde de sağlık hizmeti alabilmelidirler.

 

Toplumsal etmenler: hastalıkların temelinde sadece fiziksel ve biyolojik nedenler yer almaz. Bunlara ilave olarak toplumsal ve kültürel nedenlerde son derece önemlidir.

 

Entegre hizmet: koruyucu, tedavi edici ve rehabilite edici hizmetlerin birlikte ele alınması anlamındadır.

 

Öncelikli hizmet: hastalıklardan korumak, oluşumunu önlemek, her zaman için tedavi etmekten çok daha kolay ve ucuzdur. Bu yüzden korumaya yönelik hizmetlere öncelik verilmesi gerekmektedir.

 

Önemli hastalıklara öncelik: Çok görülen, çok öldüren, çok sakat bırakan ve çok iş güç kaybına yol açan hastalıklar bir toplum için önemli sağlık problemleridir. Bu tip problemlere de sağlık hizmeti götürülürken öncelik tanınmalıdır.

 

Kademeli hizmet: hastaların ilk başvuru yeri birinci basamak (Aile sağlığı merkezi) olmalıdır. Buralarda tedavi edilemeyen kişilerin ikinci basamak olarak hastanelere sevk edilmesi gereklidir. Bu şekilde işleyen bir sağlık hizmetinde hastanelerin gereksiz şekilde meşgul edilmesinin önüne geçilmiş olur ve yığılmalar azalır.

 

Ekip hizmeti: sağlık hizmetleri içerisinde, farklı alanlarda eğitim görmüş birçok kişi yer almaktadır.

 

Sağlık kalkınma ilişkisi: ülkelerin ekonomik gelişmişlik düzeyi sağlık düzeyinin yükselmesine neden olacağı gibi, sağlıklı toplumda ekonomik gelişmeyi daha da arttırır.

 

Katılımlı hizmet: halkın sağlık hizmetlerini benimsemesi ve gereken önemi vermesi hizmetlerin daha gelişmesini sağlar.

 

Evrensellik: sağlık sorunları ülkeden ülkeye değişmekle birlikte sağlıklı olmak tüm ülkeleri ilgilendiren bir konudur. Bu yüzden ülkelerarası işbirliği mutlaka yapılmalıdır.

 

Uygun Hizmet: toplumsal koşullara uygun bir hizmet modeli oluşturulmalıdır. Model içerisinde kültürel uygunluktan maddi koşulların uygunluğuna kadar her şey planlanmış olmalıdır.

 

Dikkat:Sağlık hizmetlerinin temel amacı kişilerin sağlığını geliştirmek hasta olmamalarını sağlamak yani onları hastalıklardan korumaktır.

 

Sağlık hizmetleri klasik olarak üç gruba ayrılarak incelenir. Bunlar:

 

 

 

KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ

 

Sağlığın korunması hastalıkların önlenmesi için verilen hizmetler ile yapılan düzenlemelerdir. Kişiye ve çevreye yönelik olarak iki grupta ele alınır.

 

Kişiye yönelik koruyucu hizmetler:

 

 

 

Çevreye yönelik koruyucu hizmetler:

 

 

 

 

KİŞİYE YÖNELİK KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ

 

Bağışıklama: bulaşıcı hastalıklardan korunmanın en etkili yollarından biri kişilerin bağışıklamasıdır.Kişi bir enfeksiyon hastalığına karşı ya doğuştan bağışıktır ki buna doğal bağışıklık adı verilir. Ya da hayatı boyunca bir şekilde bağışıklık kazanır ki ona da edinsel bağışıklık adı verilmektedir.Edinsel bağışıklık iki şekilde ortaya çıkar:

 

 

Hastalıkların erken tanı ve tedavisi:erken tanı herhangi bir hastalığa ait belirtilerin tam olarak ortaya çıkmadığı, kişiye sıkıntı ve acı vermediği, onu çalışmaktan alıkoymadığı bir dönemde tanı konmasıdır.Hastalık ortaya çıkmadan önce, gerekli koruyucu önlemler alınırsa önlenebilir hastalıklara yakalanma söz konusu olmaz.Tanı ne kadar gecikirse kişinin sıkıntısı o kadar artacak ve hastalık daha da ciddileşecektir.

 

İlaçla korunma:her hastalıktan korunmak için aşı yoktur. Belli hastalıklar içinde diğer kişileri korumak amaçlı ilaç verilmekte dolayısıyla da tehlike altındaki bireyler ilaçla korunmuş olmaktadır. Bu işleme kemoproflaksiadı verilmektedir.

 

İyi beslenme:beslenme sağlığı korumak, geliştirmek ve yaşam kalitesini arttırmak amaçlı vücut için gerekli besin öğelerini yeterli miktarda ve uygun bir zamanda tüketmektir.Sağlığın korunması için temel olan şartlardan birisi de dengeli ve yeterli beslenmektir. Yetersiz ve dengesiz beslenildiği takdirde vücudun büyümesi ve gelişmesi etkilenecek ve vücut direnci azalacaktır. Vücut direnci azalan kişilerde, mikroplara karşı gereken savaşı gösteremeyecek ve daha kolay hastalanacaklardır.Yetersiz ve dengesiz beslenmenin en çok etkilediği gruplar:

 

• bebek ve çocuklar

• genç bireyler

• doğurganlık çağındaki kadınlar

• gebeler

• emziren kadınlar

• işçiler

• yaşlı bireylerdir.

 

Kişisel temizlik ve bakım:kısacası hijyen olarak da adlandırılan bu durumun amacı sağlığın korunması ve sürdürülmesidir.Temizlik aslında toplumların gelişmişlik düzeyini gösteren bir ölçüttür. Bir insanın uygar olabilmesi vücut ve gıda temizliğine verdiği öneme bağlıdır.Sağlıklı bir yaşam için deri, saç, ayak, ağız diş gibi kısımlarının temizliği yanında giyecek, yiyecek ve çevre temizliğinin olması gerekir.

 

Aile planlaması:ailelerin istedikleri zaman, istedikleri ve bakabilecekleri sayıda çocuk sahibi olmalarıdır. Sadece çocuk sahibi olmak anlamında değildir gerekirse çocuk sahibi olamayan çiftlere de yardımda bulunmak anlamına da gelmektedir.Çiftler aile planlaması yöntemleri hakkında eğitilir ve kendilerine uygun olan yöntemi seçip kullanırlar. Aile planlaması hem annenin hem de bebeğin sağlıklı olmasını sağlar, istenmeyen gebeliklere engel olur.

 

Aile planlamasının amaçları;

 

• ailelerin istemedikleri çocuklara sahip olmalarını önlemek

• kadınların sık aralıklarla doğum yapmalarına engel olarak sağlıklarını korumak

• çok genç yaş ve çok ileri yaş kadınların gebe kalmalarına engel olmak

• doğurgan çağ kadın ve erkekleri üreme ve doğum kontrolü konusunda bilgilendirmek

• çocuk sahibi olmak isteyen çiftelere yardımcı olmak

• çocukların daha sağlıklı yetişmesini sağlamak

 

     Aile planlamasının toplum sağlığı açısından önemi sağlıklı anne ve çocuk sayısı artar. Sağlık hizmetine ulaşma olasılığı güçlenir ve toplumun sağlıklı bireylerle birlikte refah seviyesi yükselmiş olur.

 

Sağlık eğitimi:DSÖ ne göre: “bireylere ve topluma sağlıklı yaşam için alınması gereken önlemleri benimsetip uygulatmak, sunulan sağlık hizmetlerini kullanmaya alıştırmak, sağlıklarını ve çevrelerini iyileştirmek için insanları ikna etmek ortak karara vardırmak ve eyleme yöneltmek amacıyla gerçekleştirilen eğitim uygulamalarıdır”.

 

DSÖ sağlık eğitiminin amaçlarını: sağlığın değerinin halka anlatılması, kişilerin sağlık ihtiyaç ve problemlerini kendi kendine çözmeyi alışkanlık haline getirmesi ve sağlık hizmetlerinden yararlanmak konusunda istekli olması şeklinde belirlemiştir.

 

Sağlığı geliştirme, kişilerin kendi sağlıkları üzerinde kontrolleri arttırmayı ve geliştirmeyi olanaklı kılan bir süreçtir. Halk sağlığı ve koruyucu hekimliğin önemli bir parçasıdır. Ottawa’da 1986 yılında yapılan uluslararası konferans sonrası Ottawa Sağlığı Geliştirme Bildirgesi yayımlanmıştır.

 

ÇEVREYE YÖNELİK KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ

 

Günümüzde çevre kavramı insanların yaşamları boyunca etkileşimde bulundukları fiziksel biyolojik, sosyal, ekonomik ve kültürel ortamların hepsi anlamındadır. Sağlıklı olabilmenin ilk koşullarından birisi de sağlıklı bir çevrede yaşıyor olmaktır.Çevrenin sağlığa etkilerine bakacak olursak:

 

• Hastalıklara zemin hazırlayabilir.

• Çevre doğrudan kendisi hastalık nedeni olabilir.

• Bir kısım hastalıkların oluşumunu kolaylaştırır.

• Bazı sağlık sorunlarının ciddiyetini arttırır.

 

Besin kontrolü ve güvenliği: gıdaların sağlık tehlikesi oluşturabilecek kimyasal, biyolojik ve fiziksel etkilerden korunması ve sağlığa uygun halde saklanmasıdır. Güvenli gıda ise her türlü bozulma ihtimalinden ve bulaş riskinden arındırılmış, tüketilmeye hazır halde bulunan gıda anlamındadır. Gıdalarla bulaşan hastalıklarda temel etken insan ve hayvan dışkısıyla bulaşan hastalıklardır. Sağlıklı gıda tüketiminde dikkat edilmesi gereken temel noktalar şunlardır;

 

• Temizlik

• Çiğ ve pişmiş gıdanın birbirinden ayrılması

• Uygun koşullarda pişirme

• Güvenli bir sıcaklıkta saklama

• Taze sebze ve meyvelerin akan, temiz ve bol suyun altında yıkanması gereklidir.

 

Yeterli ve temiz su sağlanması:Sağlıklı olabilmek için yeterince su tüketilmesi gereklidir. Sağlıklı ve temiz su, içinde hastalık yapıcı mikroorganizmaları ve zehirli etki yapabilecek kimyasal maddeleri içermez, gerekli olan minerallerde dengeli bir şekilde mevcuttur. Suyun görevleri;

 

 

Yetişkin bir bireyin günlük tüketmesi gereken su miktarı 1,5-2 litre kadardır. İçme suyu renksiz, kokusuz ve berrak olmalıdır. Ph’sı 6,5-8,5 olmalı ve sıcaklığı 8-16 0C olursa tadı hoş olarak algılanır.Suyun kirliliği fiziksel, kimyasal ve bakteriyolojik analizlerle tespit edilir.

 

Suyu arıtmak için kullanılan bir dezenfektanın şu özellikleri taşıması gerekir:

 

• Değişik zaman sıcaklık ve derişimlerde kabul edilebilir bir sürede sudaki bakteri, virüs ve amip kistlerini yok etmek zorundadır.

• İnsanlara ve evcil hayvanlara zararsız olmalıdır.

• Ucuz olmalı, taşınması ve depolanması kolay olmalıdır

• İşlenen suyun içerisindeki kalıntıları kolayca belirlenebilmelidir

• Bu dezenfekten maddenin suda kalıcı olması ve kaybolmasının, suyun yeniden kirlenmesi için bir gösterge olarak kullanılabilmesi gerekmektedir.

 

Hava kirliliği ve kontrolü:çeşitli kimyasal süreçlerde açığa çıkan gaz yada parçacık halindeki maddelerin özellikle yakıt artıklarının atmosferde canlıların yaşamına zarar verecek miktarlarda birikmesine hava kirliliği denir.

 

Hava kirliliğinin nedenleri:

 

 

 

     Hava kirliliğinde, doğal kaynaklardan daha çok yapay kaynaklardan meydana gelen kirlilikler daha önemli yer tutmaktadır. Doğal kaynaklar içerisinde hava kirliliğine neden olan etmenler: volkanlar, tozlar, orman yangınları, okyanus spreyleri ve buharlaşmadır. Yapay kaynaklar ise insanların faaliyetleri sonrasında ortaya çıkarlar. Bunlarda ısınmadan, sanayiden, trafikten, endüstriden, termik santrallerden, nükleer santrallerden kaynaklanan kirlilikler olarak adlandırılır. Kirli havanın solunması, özellikle akciğer dokularını tahrip edici ve öldürücü olabilir. Hava kirliliğinden bebekler, yaşlılar ve solunum sitemi rahatsızlığı olan bireyler daha çok etkilenir.

 

Hava kirliliğini önlemek için alınacak önlemler:

 

 

  1. Sanayi tesislerinin bacalarına filtre takılması
  2. Sanayinin uygun yerlerde inşa edilmesi
  3. Evlerdeki bacalar düzenli temizlenmeli
  4. Kaçak kömür kullanımının önüne geçilmeli
  5. Doğalgaz kullanımını teşvik edilmeli
  6. Kalorifer ve doğalgaza periyodik bakım yapılmalı
  7. Yeşil alanlar arttırılmalı
  8. Toplu taşıma yaygınlaştırılmalı
  9. Ormanlar korunmalı, sayısı arttırılmalı

 

Atıkların kontrolü:insanların günlük hayatında yaptıkları işler sonrasında ya da hem ticaret, hem de endüstrinin kullanımı ile ortaya birçok atık çıkmaktadır. Tüm Dünya’da bu insan sağlığını tehdit eden ve toplumsal sıkıntılara yol açabilen bir problem olarak karşımıza çıkar. Çöplerin gelişigüzel ve açıkta bekletilmesi zaman zaman bazı hayvanların buralarda eşinmesine, çöplerin dağılmasına sinek ve birçok diğer böceğin buralarda üremesine neden olur.

 

Atıklar iki kısımda incelenmektedir;

 

  1. Katı Atıklar:                                                                                         2.    Sıvı Atıklar

 

 

 

     Katı atıklar evsel, ticari ve endüstriyel atıklardan oluşur, yarı çamur özelliğinde hem ayrışabilen hem de ayrışamayan maddelerdir.

 

     Sıvı atıklar ise: insanların idrar ve dışkılarından oluşan lağım sularıdır ayrıca lağım sistemine sanayinin sıvı atıkları da karışır.

 

Konut sağlığı:insanların yaşamının önemli bir kısmının geçtiği konutlarında, sağlık üzerinde etkileri vardır. Bir evin sağlığa uygun alt yapısının oluşmasında, içme kullanma suyu, atıkların uzaklaştırılması ve teknoloji önemlidir.

 

İş ortamında sağlığı tehdit edecek etkenlerin kontrolü:iş sağlığının amacı, kişilerin sağlığının işten kaynaklı nedenlerle bozulmasına engel olmak yani koruyucu yaklaşımdır. İşyerindeki tehlikeler öncelikle işyerinde çalışanları daha sonrada bu kişilerin yakın çevresini etkiler. Onun için iş sağlığı çalışmaları, işyerindeki tehlikeleri kontrol altına alarak hem işçileri hem de yakın çevrelerini tehlikeye karşı korumuş olur.

 

İşyerlerindeki belli başlı tehlikeler:

 

 

 

 

TEDAVİ EDİCİ SAĞLIK HİZMETLERİ

 

     Hastalanan insanların tekrar sağlığına kavuşması için yapılan çalışmaların tamamı bu başlık altında toplanır. Kendi içinde; birinci basamak tedavi hizmetleri (ilk başvuru ve ayakta tedavi), ikinci basamak tedavi hizmetleri (yataklı tedavi hizmetleri) ve üçüncü basamak tedavi hizmetleri olarak üçe ayrılır. Tedavi edici hizmetler genellikle koruyucu hizmetlerin yetersizliğinden ortaya çıkan problemlerle baş etmek için düzenlenmiş hizmetlerdir.

 

REHABİLİTE EDİCİ SAĞLIK HİZMETLERİ

 

     Hastalık ve kazalara bağlı gelişen kalıcı bozuklukların ve sakatlıkların günlük yaşamı etkilemesini engellemek ya da bu etkiyi en aza indirmek, kişinin bedensel ve ruhsal yönden başkalarına bağımlı olmadan hayatını sürdürmesini sağlamak için düzenlenen hizmetlerdir.

 

İki şekli mevcuttur:

 

• Tıbbi rehabilitasyon

• Sosyal rehabilitasyon

 

 

Tıbbi rehabilitasyon: bedensel olarak ortaya çıkan sakatlıkların mümkün olduğu kadar düzeltilmesi işlemidir. Amaç yaşam kalitesini yükseltmektir.

 

Sosyal rehabilitasyon: sakatlıkları nedeniyle eski işlerini yapamayan ya da belli bir işte bile çalışamayan kişilere iş öğretme, iş bulma ya da işe uyum sağlamaları için yapılan yardımların tümüdür. Amacı günlük yaşamda kişilerin başkalarına olan bağımlılığını azaltmak ve yaşama daha aktif katılımlarını sağlamaktır.

Dikkat: Unutulmaması gereken her zaman için koruyucu hekimlik hizmetlerinin tedavi edici sağlık hizmetlerinden daha ucuz ve daha kolay olduğudur.

DERS ÖZETİNİN TAMAMINI VE DAHA FAZLASINI ONLİNE SİPARİŞ VERMEK İÇİN AÖF ÇIKMIŞ SORULAR

AÖF Ücretsiz Ders Özeti Paylaşımları
1
ATA AÖF - KURTARMA ARAÇLARI EĞİTMİ 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
2
ATA AÖF - AFETLERDE RİSK VE KRİZ YÖNETİMİ 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
3
ATA AÖF -MESLEK HASTALIKLARI 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
4
ATA AÖF - BİREYLERLE SOSYAL HİZMET 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
5
ATA AÖF - ETİKETLEME VE İŞARETLEME 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
6
ATA AÖF - YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
# TÜM ÖZETLERİ LİSTELE
Siz de hemen Ders Özeti sipariş verin, derslerinize kolayca çalışarak mezun olun.

Anadolu Üniversitesi Özet

Atatürk Üniversitesi Özet

Etiketler: ata aöf - ata aöf çıkmış sorular - ata aöf ders özeti - burhan kankaya - burhan kankaya ders özeti


Bu yazı 21.03.2017 tarihinden itibaren 1 kez okundu.




AÖF Çıkmış Sorular (Anadolu Ünv.) AÖF Çıkmış Sorular (Atatürk Ünv.) AÖF Ders Özetleri AÖF Deneme Sınavları AÖF Ders Kitapları Açık Lise Çıkmış Sorular
İletişim Bilgileri Firmamız Hakkında Sipariş ve Kargo Takibi Mesafeli Satış Sözleşmesi Garanti ve İade Şartları Gizlilik Sözleşmesi Ödeme ve Teslimat