Hizmette 10+ Yıl ve binlerce müşteri memnuniyeti... | %100 doğru kaynak | %100 memnuniyet | %100 mezuniyet | 0.332 350 23 47
0.541 350 23 42
SHZ108U-TEMEL BAKIM HİZMETLERİ
SHZ108U-TEMEL BAKIM HİZMETLERİ DERSİNİN 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ

TEMEL BAKIMIN PLANLANMASI

         İnsanlar artık daha uzun yaşamakta, doğum oranları azalmakta ve sonuçta yaşlı nüfus sayı ve oranı gün geçtikçe artmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), geriatrik yaş grubunu 65 yaş ve üzeri olarak tanımlanmıştır. Ülkemizde 2000 yılında yapılan nüfus sayımında 65 yaş ve üzeri nüfus tüm nüfusun %5.7’si iken 2007’de bu oran %7.1, 2009’da %6.9 ve son olarak Türkiye İstatistik Kurumunun Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS)  2010 verilerine göre bu oran % 7.2’dir (5.327.736 kişi). Devlet Planlama Teşkilatı tarafından hazırlanan verilere göre yaşlı nüfusun 2015 yılında 8.4 milyon, 2025 yılında ise 12 milyon olacağı tahmin edilmektedir.

        Yaşlı nüfusun artmasının yanı s ıra doğuştan itibaren beklenen yaşam süresi de artmaktadır. Türkiye’de 2009 yılı itibarıyla doğuştan itibaren beklenen yaşam süresi 73,4 yıl olup bu değer erkekler için 71,5 ve kadınlar için 76,1’dir. Yaşın ilerlemesiyle birlikte fizyolojik, psikolojik, emosyonel, bilişsel, sosyal alanlarda değişiklikler oluşabilmekte, bireyin fonksiyonel kapasitesi azalırken kronik hastalıklar artmaktadır.

Bakımın önündeki öenmli engeller ­;      2009’daki bir rakama göre sadece 235’te birinin yatılı bakım kurumlarında yer alması, evde bakım sisteminin yetersiz sayı ve donanımda olması, yaşlılar ile ilgili gündüz hastanesi -gündüz bakımevi ve kreşleri- yaşlı apartmanları gibi alternatif daha modern daha az maliyetli ve bakımı ve sosyal yapıyı destekleyen sistemlerin olmaması ya da bir iki taneyi geçmemesidir.

 

      1954 yılında ClarkTıbbitts’in “yaşlıların toplumsal ve kültürel çevreden soyutlanmadan incelenmesine” ilişkin görüşü ile sosyal-gerontoloji kavramını ortaya çıkmıştır. Sosyal gerontoloji, yaşlıların ve yaşlanmanıntoplumsal yapıyı nasıl etkilediği ve bu etkiden nasıl etkilendiğini inceleyerek kuramsal bir çerçeve oluşturmayı amaçlayan bir disiplindir.

       Yaşlılara yönelik verilen hizmetleri genel olarak barınmaya ilişkin hizmetler, gündüz bakımı ve destek hizmetleri, boş zaman değerlendirilmesine yönelik faaliyetler, çalışma yaşamı ve ekonomik sorunlara ilişkin hizmetler olarak 4 başlık altında toplanabilir.

       Yaşlının, evde, hastanede, kurumda nerede değerlendirildiğine göre temel bakımın planlanması değişmektedir. Kurumsal bakım, evde bakım, toplumda değerlendirme, hastanede bakım farklıdır ve her birinde sosyal hizmet uzmanının görevleri vardır. 

       Sosyal hizmet alanının aktif olduğu yerlerden birisi de kurumsal bakımdır. Ülkemizde yaşlı bakımı verecek personel ya da bireyin nitelik ve nicelik açısından yetersizliği önemli bir sorundur. Özellikle huzurevlerinde ve bakımevlerindeki personel sayımız ve personelin yararlandığı hizmet içi eğitimler ve mezuniyet sonrası eğitimler konusunda önemli eksikler vardır. Bakımevlerinde çalışan personelin interdisipliner bir ekip oluşturması, bakımevindeki yaşlı bakımının kalitesinin arttırılmasının  ilk şartıdır.

  BİREYSEL TEMEL GEREKSİNİMLER VE TANIMLAR

      Her yaşlının bakım ihtiyacı farklıdır. Kronolojik yaş bakım ihtiyacının belirlenmesinde tek başına bir anlam ifade etmemektedir. Önemli olan yaşlının bağımsızlık derecesidir. Bunun anlaşılması da her yaşlının bireysel gereksinim ve ihtiyaçlarının belirlenmesi ile olmaktadır. Yaşlının nerede yaşadığı ve kiminle yaşadığı son derece önemlidir. Yine yaşlının eğitim durumu ve sosyoekonomik durumu bireysel gereksinimler konusunda belirleyicidir. Ancak temel bakımda, barınma, yemek yapma ve yeme, temel ve enstrumental günlük yaşam aktivitelerini yapma yer almaktadır. Tek başına yaşayan ve demansı olan bir yaşlının yemek hazırlamasındaki zorluk ve tehlikeler veya günde 8-10 çeşit ilaç kullanan bir yaşlının ilaca ulaşmasındaki sorunlar ve ilaç kullanımında yardım ihtiyacı gereksinim olarak o yaşlıda diğerlerinden daha önemli olabilir.

       Yaşlının hijyenik bakım ihtiyacı var mı tespit edilmelidir.  Beslenme, boşaltım,  hareket, ekonomik, giyinme ve vücut ısısının korunması, yardımcı cihaz kullanımı, ilaç kullanımının düzenlenmesi alanlarındaki gereksinimleri özellikle tespit edilmelidir. Bulaşık, çamaşır, ütü, yemek yapma, alışveriş, evdeki temel aletleri kullanabilme gibi ögeleri yapıp yapamadığını, yardıma ihtiyacı olup olmadığını saptayan enstrumental günlük yaşam aktiviteleri testleri son derece önemli ve belirleyicidir. 

      Yaşlı hastalarda fonksiyonel yetersizlik sık karşılaşılan bir durumdur Yaşlı hastanın kendine bakım kapasitesi günlük yaşam aktivitelerinin değerlendirilmesiyle ölçülür. Günlük yaşam aktiviteleri temel (GYA) ve enstrümantal günlük yaşam aktiviteleri (EGYA) olmak üzere 2 gruba ayrılır.

     Gün içinde neler yaptığı, varsa hobileri, günlük yaşam aktiviteleri sırasında varsa rutin yaptıklarının bilinmesi önemlidir. Sevdigi müzikler, kedi köpek gibi sevdiği bir hayvanın varlığı,  bakmaktan hoşlandığı aile fotoları da bazen özellikle demans hastasında olmak üzere bakım sonuçlarını etkilemektedir.  Kisisel hijyeni ile ilgili alışkanlıkları, sevdikleri, banyo düzeninin ve alışkanlıklarının bilinmesi de  bakımın sonucunu etkilemektedir. Beslenme alışkanlıkları, sevdigi yiyecekler, alışkın olduğu yemek saatleri son derece yönlendiricidir. 

 

 

 

         TEMEL BAKIM YÜRÜTÜRKEN SIK KARŞILAŞILAN KISITLILIKLAR 

 

    1. Ekonomik sorunlar (Çalışma yaşında olmadığı ya da çalışamadığı için yaşanan parasızlık sorunu, gelirinin olmaması, gereksinimlerini giderecek maddi güce sahip olamama.)  2. Sosyal sorunlar (Aile ile ilgili sorunlar, komşularla ilgili sorunlar, diğer yakın çevresi ile ilgili sorunlar vb.) 

3. Psikolojik sorunlar (Bunalım, iç daralması, kaygı olarak beliren sorunlar.)  4. Kültürel sorunlar (İçinde bulunduğu ortamın kültürü ile kendisinin sahip olduğu kültür arasında uyumsuzluk,)  5. Yaşlılıkta rutin toplumsal hizmetlere ulaşmakta güçlük yaşanması. (Örneğin, kiralık ev bulma sıkıntısı, kiralarının yatırılmasında, emekli aylıklarının alınmasında, değerlendirilmesinde, sosyal sigortalardaki işlerinin izlenmesinde yaşanan sıkıntılar.  6. Kuşak sorunları (Yaşıyla ilgili bakış ve anlayışının gençlerin anlayış ve bakışlarıyla örtüşememesinin yarattığı sorunlar.)  7. Yalnızlık sorunu (Evlatları tarafından onun istediği sıklıkta aranmaması ve bunun yarattığı bunalım.) 

8. İletişimsizlik sorunu (İletişim kurmada çekingenlik, yaşanan güçlük, cesaretsizlik…) 

9. Sevgisizlik sorunu (Eski sevdiklerinin ya ölmüş olmaları ya da çeşitli nedenlerle çevresinden uzaklaşmaları dolayısıyla yaşanan sevgi açlığı.) 

10. Sağlık sorunları (Çeşitli ağrılar, doktora gidememe, vb.)  11. Umutsuzluk sorunu (Derdini tam anlamıyla anlatamama, ağrılarının geçmeyeceğinin, gözlerinin artık daha iyi görmeyeceğinin, kulaklarının daha iyi duymayacağının bilincinde olması ve bunun yarattığı sorunlar.) 

11. Umutsuzluk sorunu (Derdini tam anlamıyla anlatamama, ağrılarının geçmeyeceğinin, gözlerinin artık daha iyi görmeyeceğinin, kulaklarının daha iyi duymayacağının bilincinde ol12. Cinsel sorunlar (Zaman zaman cinsel arzu duyması ve ancak bunu karşılayacak ortam ve olanağa sahip olamamasının yarattığı sorunlar.)  13. Ev işlerini yapmada kendine yetememe (Yetememe ya da aynı i şleri yapmaktan bıkkınlık yaşama, bıkma…) 

14. Cansıkıntısı ve zaman geçirememe sorunu. (Örneğin, gözleri görmediğinden istese de kitap okuyamadığı için, tekbaşına gezmeye cesaret edemediği için, kendisi için program üretemediği için… yaşadığı sorunlar.)

 

 

 

         BİREYE ÖZGÜ BAKIM PLANLAMASI

Yukarıda da anlatıldığı gibi bakımın tipi ve yeri dışında yaşlının kendi özellikleri de bakımı etkilemektedir. Bu sebeple bakım yaşlının ihtiyaçlarına, alışkanlıklarına ve tercihine göre olabildiğince bireyselleştirilmelidir.  Diyabet hastası, demans hastası, depresyon hastası, yatalak inme hastası, yalnız hasta, çok ilaç içen yaşlı hepsi farklı bakımlara ihtiyaç duyan yaşlı örnekleridir. Bu sebeple  bireye özgü bakım planlaması yapılmalıdır. Bu bakımın sonuçlarını da olumlu etkileyecektir. Diyabet hastasında yemeklerinin hazırlanmasından sıklığına, ilaçlarının alınmasına bireysel bir çok farklılık olacaktır ve bu da bakımın başarısını etkilemektedir. 

   PLANLANAN BAKIMLA İLGİLİ BİLGİYİ SUNMA VE İLETİŞİM YOLLARI 

    Bilgiyi,   sunarken etik değerler son derece önemlidir. Yaşlının özsaygısının zedelenmemesi ve desteklenmesi önemlidir. İletişim yolları her yaşlı hastada farklı olabilir. Sevdikleri, alışkanlıkları, görme-işitme-anlama- duygu durum kapasitesine göre farklı bir sunum ve iletişimle aktarılması gerekliliği açıktır.

      İletişim ve sunmada yaşlının varsa ailesi ile ilişki de son derece farklılıklar gösterebilmektedir. Aile görüşmesi sosyal hizmet uzmanının yaşlı değerlendirirken en önemli destek ve bilgi kaynaklarındandır. Ayrıca ailelerin görüşleri alınırken, ayrı olarak mutlaka yaşlıya yakınları olmadan da bir değerlendirme yapılmalıdır. Bazen sonuçlar farklı çıkabilmekte ve bu da bakımın sonuçlarını etkileyebilmektedir. 

   BAKIM PLANI İLE İLGİLİ GEREKLİ DÖKÜMANI HAZIRLAMA VE DOLDURMA

      Yaşlının kabülünde her çalışılan yerde mutlaka standart bir kabul ve değerlendirme formu, ilgili bakıma uygun değerlendirme testleri, varsa çok yönlü geriatrik değerlendirme testlerini içeren bir resmi kayıt sistemi olmalıdır. Yine bakımın takibinde ve sonrasında ayrı değerlendirme formları her bakım tipine özel formlar ve takip ve değerlendirme kartları olmalıdır. Bu formlar her aşamada doldurulmalıdır. Çalışılan  ve bakımın yapıldığı sistemde bu formlar ve kayıt sistemi hem yaşlının bakım sonuçlarını olumlu etkilemekte hem de sistemin kendisini yenileme ve geliştirmesine yararı olmaktadır. Formların çalışılan yere ve bağlı bulunan kuruluşlara göre uyarlanmış, ortak ve uluslararası literatüre uygun ama ülkemizde geçerlilik güvenilirliği yapılmış değerlendirme ölçeklerini içermesi gerekmektedir. 

 

   BAKIM PLANININ YÜRÜTÜLMESİ SIRASINDA TEKNOLOJİYİ KULLANMA VE GELİŞTİRME

Teknoloji yaşamın bir çok alanında olduğu gibi yaşlı bakımında çok önemlidir. Daha yaşlıya ulaşma ve iletişimden başlayarak telefon, bilgisayar gibi kayıt sistemlerinin olması önemlidir. Bakım ile ilgili sistemin organizasyonunda da teknolojik gelişmeler takip edilmelidir. Özellikle evde ve hastanede bakım sistemlerinde hatta toplumda yaşayan yaşlılarda ev güvenliği veya yaşlı güvenliği ile ilgili alarm sistemleri, bilgilendirme sistemleri bakımın ve planın bir parçası olmalıdır. Teknoloji kullanımı ilk başta pahalı görünmektedir, oysa ki uzun dönemde yararları ile daha maliyet etkin olabileceği yönünde yayınlar vardır.   Burada önemli sorunlardan biri de yaşlının eğitim durumunun veya adaptasyon durumunun da teknoloji kullanımına uygun olması veya bu konularda da yaşlıya eğitim verilmesi, gösterilmesi gerekliliğidir.

          ÖLÜM ANINDA YANINDA OLMA

      Yaşamının sonuna yaklaşmış hastaların bakımı konusunda basamaklı bir yaklaşım geliştirilmelidir. Bu basamaklar aşağıdaki gibidir:

1. Hastanın sona yaklaştığının fark edilmesi

2. Bakımın amaçlarının netleştirilmesi ve açıklanması

3. Bakımın planlanması

4. Planın uygulanması

5. Tedavinin etkinliğinin ve semptomların şiddetinin değerlendirilmesi 6. Değişiklik olmaması veya başarı durumunda tedaviye devam edilmesi/ Yeni bir problemle karşılaşılması veya başarısızlık durumunda yeni bir tedavi seçeneği aranması/ Ölümün gerçekleşmesi durumunda sağlık personelinin üzerine düşen görevlerin yerine getirilmesi.

Beklenen kayıp konusunda aile bireylerinin bilgilendirilmesi, aydınlatılması gereklidir.  Yaşam sonunda bakım planlanırken karar verilmesi gereken hassas konular aşağıda listelenmiştir. 1. Agresif tedavilerden kaçınılmalıdır. Yaşlıda agresif kemoterapi veya kemoterapiye dirençli ilerlemiş kanserde kemoterapi verilmesi buna örnektir.

2. Eksik tedavi yapılmamalıdır. Yaşam kalitesini düzeltecek tedaviler aksatılmamalıdır.

3. Tedavinin kar-zarar oranı dengelenerek karar verilmelidir.

4. Semptomların tedavisi yeterli yapılmalıdır. 5. Medikal endikasyon, yaşam kalitesi, hasta ve ailenin istekleri gözden geçirilerek karar verilmelidir. 6. Kardiyopulmonerresusitasyon (CPR), mekanik ventilasyon, diyaliz, parenteral beslenme ve hidrasyon gibi invaziv işlemlere yukarıda belirtilen şekilde karar verilmelidir.

Beklenen ölüm karşısında üzüntü ve yas anlaşılmalı, bu  konuda hasta ve ailesine destek verilmelidir. Hasta ve yakınları birbirlerine veda edebilmeleri ve birlikte vakit geçirebilmeleri için ölümün yakın olduğu konusunda bilgilendirilmelidirler. Aile bireylerine destek ve bakım sağlanmalıdır.

DERS ÖZETİNİN TAMAMINI VE DAHA FAZLASINI ONLİNE SİPARİŞ VERMEK İÇİN AÖF ÇIKMIŞ SORULAR

AÖF Ücretsiz Ders Özeti Paylaşımları
1
ATA AÖF - KURTARMA ARAÇLARI EĞİTMİ 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
2
ATA AÖF - AFETLERDE RİSK VE KRİZ YÖNETİMİ 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
3
ATA AÖF -MESLEK HASTALIKLARI 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
4
ATA AÖF - BİREYLERLE SOSYAL HİZMET 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
5
ATA AÖF - ETİKETLEME VE İŞARETLEME 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
6
ATA AÖF - YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
# TÜM ÖZETLERİ LİSTELE
Siz de hemen Ders Özeti sipariş verin, derslerinize kolayca çalışarak mezun olun.

Anadolu Üniversitesi Özet

Atatürk Üniversitesi Özet

Etiketler: ata aöf - ata aöf çıkmış sorular - ata aöf ders özeti - burhan kankaya - burhan kankaya ders özeti


Bu yazı 21.03.2017 tarihinden itibaren 1 kez okundu.




AÖF Çıkmış Sorular (Anadolu Ünv.) AÖF Çıkmış Sorular (Atatürk Ünv.) AÖF Ders Özetleri AÖF Deneme Sınavları AÖF Ders Kitapları Açık Lise Çıkmış Sorular
İletişim Bilgileri Firmamız Hakkında Sipariş ve Kargo Takibi Mesafeli Satış Sözleşmesi Garanti ve İade Şartları Gizlilik Sözleşmesi Ödeme ve Teslimat