Hizmette 10+ Yıl ve binlerce müşteri memnuniyeti... | %100 doğru kaynak | %100 memnuniyet | %100 mezuniyet | 0.332 350 23 47
0.541 350 23 42
TDE305U-GENEL DİLBİLİM-1 DERSİNİN 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
TDE305U-GENEL DİLBİLİM-1 DERSİNİN 1. ÜNİTE DERS ÖZETİNE VE DİĞER DERSLERİN DERS ÖZETİNE ULAŞABİLİR AÖF ÇIKMIŞ SORULARI, AÖF DERS ÖZETLERİNİ VE AÖF YARDIMCI KAYNAK KİTAPLARI ONLİNE SİPARİŞ VEREBİLİRSİNİZ...

ÜNİTE 1 - DİL VE DİLBİLİM

DİL VE DİLBİLİM

 

İnsanlar arasındaki iletişimi kurmada kullanılan en temel araç dildir. Dil, insanları diğer canlılardan ayıran en temel özelliklerdendir. 3,000-6,000 arasında dil bulunmak­tadır

DİL BİLMEK NE DEMEKTİR?

Dil bilmek algılanan/du­yulan iletinin içerdiği sesleri ayırt edebilme ve ayırt edilen seslerin bileşimlerinden hangilerinin anlamlı olduğunu, bu anlamın ne olduğunu anlayabilmek, söyleneni an­lamlı birimlere ayırabilmek demektir.

Konuşucu için ise dil bilmek, dinleyiciler tarafından anlaşılabilen, kabul edi­lebilen bir ileti oluşturabilmek demektir. Dil bir kurallar dizgesidir. Bir dizge, o dizgeyi oluşturan birimlerden ve o bi­rimlerin kurallı biçimde dizilişinden oluşur. Dil bilmek, o dilin birimlerini ve birim­ler ile ilgili kuralları bilmek demektir.

İnsanlar arasında iletişim yalnız konuşma dili ile olmaz. İşitme engel­li kişiler ‘işaret dili' ile ileti­şim kurarlar. İşaret dilleri de, konuşulan diller gibi, doğal dillerdir;

Bir dilde bir kişinin kendisine söylenen iletiyi anlayabilmesi ve dinleyicilerin an­layacağı biçimde kendisini ifade etmesi nasıl bir bilgi gerektirmektedir? Bir dili oluş­turan değişik nitelikte birimler vardır.  Bir dilin dilbilgisi o dildeki birimleri ve bu birimlerin birleşim kurallarım içerir. dil bilmek o dilin sesbilimsel, biçimbirimsel, sözdizimsel, anlambilimsel birimlerini ve bunların birleşim kurallarını bilmektir. Bir dilin dilbilgisi dört ana bileşenden oluşur: sesbi­lim, biçimbilim, sözdizim, anlambilim. Sesbilim, o dilde bulunan ses birimlerinin niteliği, dağılımı ve birleşimlerini belirleyen kuralları içerir; biçimbilim sözcüklerin yapısı, en küçük anlam birimleri olan biçimbirimlerin özellikleri, dağılımı ve birle­şimlerini belirleyen kuralları içerir; sözdizim tümce yapısını belirleyen birim ve bunların dağılımını ve birleşimlerini belirleyen kuralları içerir; anlambilim dilin an­lam yapısını inceler.

Anadili konuşucuları, anadillerini oluşturan birim ve kuralları bilinçli olarak öğ­renmez.

Sesbilim

Anadili konuşucularının konuştuk­ları dilin sesyapısı hakkında ses birimlerinin niteliği, seslerin sözcük yapısı içinde dizilişi ve dağılımı hakkında içselleştirilmiş bilgileri vardır ve bu bilgi onlara hangi sözcüklerin anadillerine ait olduğunu hangilerinin olmadığını belirlemelerini sağlar.

Diller birbirlerinden sesbirimlerinin sayısı bakımından büyük farklılıklar göste­rirler. Her dilin anadili konuşucuları, bir ses biriminin kendi dillerine ait olup olmadığını bilirler.

 

Sözcük Bilgisi

İletişim, bir dilde çıkarılan sesler ve bu seslerin dilin ses yapısına uygun olarak da­ğılımı ve dizilişini belirleyen kurallara uygun olarak ardarda sıralanması ile kuru­lur. Ancak sesler tek başlarına anlamsızdır. İletişim ancak an­lamlı bir ses dizesi ile mümkün olur, yani dillerde bazı ses sıralanmalarına anlam verilmiştir. Sözcükleri oluşturan sesler onların biçimi, bir kavramı temsil ederler. Söz­cükler biçim-anlam birleşimleridir. Doğal dillerde sözcüklerin biçimleri ile anlamları/ göndergeleri arasındaki iliş­ki doğal değildir.

Bir dildeki sözcüklerin listesi o dilin sözlüğünü oluşturur. Anadili konuşucuları bu sözcüklerin hangi sözcük ulamına bağlı olduğunu, hangilerinin ad, eylem, ni­teleyici, ya da belirteç olduğunu, bu sözcüklerin tümce içinde nasıl kullanılmaları gerektiğini bilirler.

Dillerde rastlantısal ve uzlaşımsal olmayan sözcüler de bulunmaktadır; bun­lar genelde yansıma sözcüklerdir ve rastlantısal sözcüklere göre sayıları daha azdır. bu sözcükler de uzlaşımsaldır, göndergeleri her dilde aynı seslerle ifade edilmez.

Tümce Bilgisi

Kendi başları­na anlamsız ve dildeki en küçük birimler olan seslerin birleşmesi ile sözcükler, sözcükler bir araya gelerek öbekler, öbekler biraraya gelerek tümce oluştururlar. Sözcükler tek bir anlamlı birim olabileceği gibi birden fazla anlamlı birimden de oluşabilir. En küçük anlamlı birimlere biçimbirim denir. E-v-l-e-r seslerinden olu­şan 'evler' sözcüğü iki ayrı anlamlı birim olan ev ve çoğul eki -ler biçimbirimlerinden oluşmuştur. İletişim kurmada sözcükler tek başlarına kullanılmaz. Birden fazla sözcük bir araya gelerek öbekler oluşturur ve öbekler birleşerek tümce oluşturur. Dili oluşturan yapısal birimleri ve bunların düzeylerini şöyle gösterebiliriz; tümce öbekler sözcükler sesler. Dilin en temel özelliklerinden biri, dillerde tümce sayısının sonsuz olmasıdır.

 

Anadili konuşucuları aynı zamanda hangi yapıların dilbilgisel olduğunu hangi­lerinin dilbilgisidışı olduğunu bilir. Anadili konuşucuları, konuştukları dilde bir ya­pının dilbilgisel olup olmadığına dair dilbilgisellik değerlendirmeleri yapabilirler. Türkçe konuşucuları, *Biz dilbilim çalışıyorum gibi bir tümcenin dilbilgisel olma­dığını bilir; özne ile eylem üzerindeki kişi eki uyumlu değildir. Aynı şekilde, ana­dili Türkçe olan bir konuşucu Kitap ilginç bir okudum gibi bir tümce kurmaz çün­kü burada sözcüklerin dizilişi Türkçenin kurallarına aykırıdır. Türkçede niteleyici­ler, niteledikleri addan önce gelirler. Buna göre anadili Türkçe olan bir konuşucu yukarıda ifade edilmek istenen tümceyi İlginç bir kitap okudum olarak kurar.

Dillerin bir başka özelliği de, tümce uzunluğunda bir kısıtlama olmamasıdır; tümce yapısı özyineleyicidir. Tümcelerde içeyerleştirilmiş yantümcelerin sayısı sonsuzdur.

Anlambilim

Anadili konuşucuları, sözcüklerin ve tümcelerin ne anlama geldiğini anlarlar. Aynı bi­çimde, kendileri anadillerinin yapılarını, istedikleri anlam ve amaçta kullanabilir­ler.

DİL YETİSİ VE EDİM

Bir anadili konuşucunun içselleştirmiş olduğu bilgi onun dil yetisini oluşturur. Anadili konuşucusunun içselleştirmiş olduğu bilgi, onun şimdiye kadar hiç duymadığı bir tümceyi anlamasını ve şimdiye kadar hiç söylemediği bir tümceyi söylemesini mümkün kılar. 

Ancak anadili konuşucuları dillerinin tüm yapılarını içselleştirmiş olmalarına karşın, bir iletişim ortamında dilbilgisel yapılar oluşturamadıkları anlar olur Ancak bu durumlar dil bilgimizin olmadığından kaynaklanmaz; sorunlar edimseldir

DİLBİLGİSİ NEDİR?

Dilbilgisiterimi günlük kullanımdan farklı üç tür dilbilgisi vardır:.

Betimlemeli Dilbilgisi

Dilbilimde dilbilgisi terimi bir anadili konuşurunun konuştuğu dilin yapısı hakkında iç­selleştirmiş olduğu bilgiyi ifade eder. Bu tür bilgiyi içeren dilbilgisine betimlemeli dilbil­gisi denir. Betimlemeli dilbilgisi, anadili olarak konuşulan dil hakkında şu bilgileri içerir:

Kuralcı Dilbilgisi

Kuralcı dilbigisi dile kuralcı bir yaklaşım içeren dilbilgisidir. Dile ve dilbilgisi kurallarına değişik yaklaşımlar olmuştur.

Öğretici Dilbilgisi

Bir dili başka dil konuşurlarına öğretmek amacı ile yazılmış olan dilbilgileri olan öğretici dilbilgisi kitapları, öğretmeyi amaçlamaktadır.

DİL EVRENSELLERİ

Diller birbirlerinden çok farklı gibi dursalar da ortak birçok dil özelliği vardır. Bu özellikler dil evrenselleridir. Diller birbirlerinden kendi ses yapı­sı içinde bulundurdukları birimlerin sayısı ve niteliği bakımından ayrılır. Böylece bir dilbilgisinin iki tür kuralı içerdiğini görmekteyiz: a. Evrensel kurallar, b. Dile özgü kurallar.

DİL EDİNİMİ

Çocuklar anadillerinin özelliklerini herhangi bir eğitim görmeden içselleştirirler. Bu içselleştirme sürecine dil edinimi denir. Dil edinimi, tüm çocuk­ların geçirdikleri bir süreçtir.

DİLBİLİM NEDİR?

Dilbilim dilleri inceleyen bilim dalıdır. Bir bilim dalını diğer alanlardan ayıran özellik, o alanda yapılan çalışmaların bir yöntem çerçevesinde yürütülmesidir. Dilbilimin alanları ise şöyledir:

Dilbilim insan dili denilen olgunun her yönünü inceleyen bir bilim dalıdır. Betim­lemeli dilbilimdillerin kendilerine özgü birim ve kurallarını ele alır. Her dilin sesbi- limsel, biçimbilimsel, sözdizimsel ve anlambilimsel özelliklerini betimler. Kuramsal dilbilim dillerde görülen özellikleri, bir ku­ram çerçevesinde açıklamayı amaçlar ve bu dile özgü nitelikleri dil evrenselleri çer­çevesinde ele alır. bütün dillerdeki yapıların niteliğini belirleyen ilke ve değiştirgenler bulunmakta­dır. Kuramsal dilbilim bu evrensel ilke ve değiştirgenlerin niteliğini belirlemeyi ve dil­lerde bazı tür yapı ve kuralların neden görülmediğini açıklamayı amaçlamaktadır. Metindilbilimbir metni oluşturan öğelerin ve metindeki dilsel düzenleri çözümlen­meyi amaçlamaktadır. metni oluşturan öğelerin yapısal ve işlevsel düzenleri, me­tin tür ve alt türleri, ve biçembilim ve sözbilim ilişkileri açısından inceler. Söylem çö­zümlemesi dil kullanımının incelenmesi işlemidir. Söy­lem çözümlemesinin başlıca ilgi alanları olarak konuşma çözümlemesi, değişik dilsel işlevlerin gerçekleşmesini araştırır,

Artzamanlı dilbilimdillerin tarih içinde geçirdikle­ri değişiklikleri ele alır ve bir dilin devreleri ara­sındaki yapısal değişiklikleri saptamaya, dillerin hangi dil ailesine ait olduğunu belirlemek ve o aileye bağlı tüm dillerin atası olan anadil’in yapısını belirlemeye çalışmaktadır. Bu yapıyı belirlemek için, o dil ailesi­ne ait olan dillerin karılaştırmak incelemesini yapar. Toplumdilbilim dilin toplum içinde kullanımını inceler. Toplumdil­bilim etmenlerin niteliğini ve dil kullanımı üzerine etkisini araştırır. Toplumdilbilim yöreler arasındaki dil farklılıklarının niteliğini saptamayı, bu farklılıkla­rın dağılımını ve sınırlarını belirten dil atlası oluşturmayı amaçlar.

Çocukların dil edinim süreçleri ruhdilbilimcilertarafından araştırılmaktadır. ayrıca dil bozuklukları üzerine çalışmakta ve dil bozuklukları olan kimselerin dil özelliklerinin niteliğini araştırmaktadırlar.

İkinci dil edinim, ikincil din edinim sürecinin niteliğini saptamaya çalışır. İkinci dil edinimi ile anadili edi­nimi arasındaki benzerlik ve farkları belirlemeye çalışmaktadır.

Uygulamalı dilbilim, dil öğretiminde etkili olacak dil öğretim yöntemleri üze­rinde durmakta ve ikinci dil öğreniminde ne gibi etmenlerin öğrenim sürecini et­kilediğini araştırmaktadır.

İŞARET DİLLERİ

Dil insanlara özgü, içgüdüsel bir olgudur. Bunun en önemli kanıtlarından biri de işit­me engellilerin ses yerine el, yüz ve beden hareketleriyle oluşturdukları işaretler ile iletişim kurmalarıdır. İşaret dillerinin de kuralları vardır. Konuşulan diller gibi, işaret dilleri de yaratıcıdır. İşaret dille­rinde de sonsuz sayıda tümce üretilir.

İşaret dilleri konuşulan dillerin işaretle ifade edil­mesi anlamına gelmez, kendilerine özgü birim ve kuralları olan ve konuşulan dillerden bağımsız bir dizgedir.

Görülen yapısal değişiklikleri saptamak

  1.  Çocukların dil edinim süreçleri
  2.  Bir metni oluşturan öğelerin ve metindeki dilsel düzenlerin çözümlenmesi
  3.  Bir metnin oluşturulmasını mümkün kılan esinlen­melerin incelenmesi
  4.  İkinci dil edinimi ile anadili edinimi arasındaki benzerlik ve farkları belirlemek
  5. İşaret dilleri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
  1.  İşaret dilleri kurallı değildir.
  2.  İşaret dillerinde her istenilen ifade edilemez.
  3.  İşaret dillerinin dilbilgisi yoktur.
  4.  İşaret dilleri konuşulan diller gibi kurallıdır.
  5.  Dünyadaki tüm işitme engelliler aynı işaret dili­ni kullanırlar.
AÖF Ücretsiz Ders Özeti Paylaşımları
1
ATA AÖF - KURTARMA ARAÇLARI EĞİTMİ 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
2
ATA AÖF - AFETLERDE RİSK VE KRİZ YÖNETİMİ 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
3
ATA AÖF -MESLEK HASTALIKLARI 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
4
ATA AÖF - BİREYLERLE SOSYAL HİZMET 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
5
ATA AÖF - ETİKETLEME VE İŞARETLEME 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
6
ATA AÖF - YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ 1. ÜNİTE DERS ÖZETİ
# TÜM ÖZETLERİ LİSTELE
Siz de hemen Ders Özeti sipariş verin, derslerinize kolayca çalışarak mezun olun.

Anadolu Üniversitesi Özet

Atatürk Üniversitesi Özet

Etiketler: ata aöf - ata aöf çıkmış sorular - ata aöf ders özeti - burhan kankaya - burhan kankaya ders özeti


Bu yazı 21.03.2017 tarihinden itibaren 1 kez okundu.




AÖF Çıkmış Sorular (Anadolu Ünv.) AÖF Çıkmış Sorular (Atatürk Ünv.) AÖF Ders Özetleri AÖF Deneme Sınavları AÖF Ders Kitapları Açık Lise Çıkmış Sorular
İletişim Bilgileri Firmamız Hakkında Sipariş ve Kargo Takibi Mesafeli Satış Sözleşmesi Garanti ve İade Şartları Gizlilik Sözleşmesi Ödeme ve Teslimat