İşlem yapılıyor, lütfen bekleyin...

Hizmette 10+ Yıl ve binlerce müşteri memnuniyeti... | %100 doğru kaynak | %100 memnuniyet | %100 mezuniyet |

Netsorular.com
SHZ202U-SOSYAL HİZMET UYGULAMALARI 2. ÜNİTE DERS ÖZETİ
SHZ202U-SOSYAL HİZMET UYGULAMALARI 2. ÜNİTE DERS ÖZETİNE VE DİĞER DERSLERİN DERS ÖZETLERİNE ULAŞABİLİR, AÖF ÇIKMIŞ SORULARI, AÖF DERS ÖZETLERİNİ VE AÖF YARDIMCI KAYNAK KİTAPLARI ONLİNE SİPARİŞ VEREBİLİRSİNİZ...

2.ÜNİTE - SOSYAL ÇALIŞMA YÖNTEMLERİ

KAVRAMLAR

Sosyal Çalışmanın Ayırt Edici Unsurları:Sosyal etkinlik, birey ya da grupların toplumsal yaşamın bir bölümüne ilişkin yaptıkları etkinliklerdir. Sosyal çalışmayı sosyal etkinlikten ayıran dört temel özelliği vardır:Sürekli olması, Kurumsal olması, Hak temelli olması, Meslek olması.Sosyal çalışma hem bir müdahale içinde süreklilik arz eder, hem de kurumsal olduğu için süreklilik arz eder.Sosyal çalışma kurumsaldır.Sosyal çalışmaya meslek olmasının getirdiği özellikler:

  • Mesleki etik dahilinde yapılması
  • Mesleki bilgi ve beceri ile uygulanması
  • Sosyal çalışmacının yaşamına yön vermesi

Müracaatçı ve Müracaatçı Sistemi:Müracaatcı sosyal hizmetlerden yararlanmak için başvuran ve kendisiyle sosyal çalışma yapılan kişi, grup ya da topluluk da olabilir.Sosyal çalışmanın odağında birey-çevre ilişkisi vardır.Müracaatçı sistemi, müracaatçı ve onun çevresinde müracaatçının sorununu ya da sorunun çözümünü etkileyen ve bunlardan etkilenen etkileşimli aktörlerden oluşur.

Sosyal Çalışma Müdahalesi:Sosyal çalışmacı ve müracaatçı arasındaki müracaatçı açısından olumlu sonuçlar doğuran ilişkilenmeye sosyal çalışma müdahalesi denir.

SOSYAL ÇALIŞMA YÖNTEMLERİ

Yöntem bir işi nasıl yaptığımızı açıklar.İşi hangi yöntemle yapacağımız sonuca ulaşıp, ulaşamamızı gösterir.Sosyal çalışmanın ana amacı var olan bir durumda değişim veya dönüşüm yaratmaktır.Sosyal çalışmada yaklaşımlar değiştikçe yöntemler de değişir.Sosyal çalışma uygulamasında yöntemler 1980'lerin sonuna kadar  Bireyle çalışma, Grupla çalışma, Toplulukla çalışma(Genel Sosyal Çalışma Yaklaşımı yöntemleri) olarak 3 e ayrılıyordu.Daha sonraları bu durum değişmiş, mikro, mezzo ve makro uygulamalar terimleri kullanılmaya başlanmıştır.Sosyal çalışmanın yöntemine dair esas değişim Genelci Sosyal Çalışma Yaklaşımı ile gerçekleşmiştir.Genelci yaklaşım, sorun çözme odağında çeşitli müdahale düzeyleri ve uygulama alanları çerçevesinde sosyal hizmet sunmayı amaçlar.Çalışmanın odağında sosyal sorun vardır.

Genelci Sosyal Çalışma Yaklaşımı (yeni)

Birey toplum arasındaki bağ ve ilişkilerin sürekliliği ve birbirini dolayımlaması yüzünden bir sorunun ortadan kaldırılması nerdeyse her zaman üç düzeyde de (mikro, mezzo ve makro) müdahale gerektirir.

Mikro müdahale:Birey, aile, grup ile doğrudan yapılan sosyal çalışmadır.Değişim yaratılmak istenen ve müdahale edilen şey esasen bireyin ya da birey grubunun ilişkileri ile ilgilidir.

Mezzo müdahale:Kurum odaklı çalışmadır. Mezzo müdahalenin odaklandığı ilişkiler 3 ayrılır:

Birey-kurum:Bireyler ve kurumlar arasındaki ilişki kurma ve bu ilişkilere müdahale etme.

Kurum-kurum:Kuramlararası ilişkileri kurma ve bu ilişkilere müdahale etmek

Kurum-topluluk:Topluluklarla kurumlar arasında ilişki kurma ve bu ilişkilere müdahale etme.

Makro müdahale:Sosyal politika odaklı çalışmadır.Belirli bir ihtiyaç grubuna, baskı altındaki bir topluluğa ya da toplumsal soruna dair kamuoyunda farkındalık yaratılması sosyal politika geliştirilmesi, hak savunuculuğu, yasaldüzenlemelerin yapılmasında savunuculuk yapılması gibi etkinlikler ile sosyal hizmet sisteminin yeniden düzenlenmesine ilişkin etkinlikleri içerir.

Amaç, gerçek bir değişim yaratmak ise, yani bir sorunu tamamen ortadan kaldırmak istiyorsak  sorun  her düzeyde analiz edilmeli ve müdahaleyi her düzeyde kurgulanmalıdır.Yani bazı sorunların çözümlenmesi için bir düzeyde müdahale yeterli olmayabilir.Mikro, makro , mezzo müdahalenin hepsi uygulanabilir.

GENELCİ YAKLAŞIMDA SOSYAL ÇALIŞMACININ BİLGİ, DEĞER VE BECERİ SETİ

Bugün sosyal hizmetlerin sunumunda uluslararası olarak kullanılan yaklaşım genelci sosyal çalışma yaklaşımıdır. Genelci uygulama:Örgütsel yapı içinde çalışma, Eklektik bilgi, Mesleki değerler, Eleştirel düşünme becerisi, Mikro, mezzo ve makro düzeylerde uygulama becerileri, Süpervizyon, Mesleki roller, Planlı değişme sürecini içerir.

Örgütsel Yapı İçinde Çalışma:Sosyal çalışma kurumsaldır ve kurum çatısı altında uygulanır.Örgütsel yapı içinde çalışmak, sosyal çalışmacının bulunduğu kurumu, o kurumun ait olduğu sistemi iyice tanıması, kurumunun kapasitesini ve örgütsel kültürünü öğrenmesi demektir.

Eklektik Bilgi ve Uygulamada Kullanılışı:Sosyal çalışmacı müracaatçı ve onun değişim gereksinimini soyutlayarak kuramsal bilgisiyle harmanlar, çözüm yolları, değişim için yol haritaları düşünür.

Mesleki Değerler:Değerler ispatlanamaz yargılardır ve neyin tercih edilir olduğunu gösterirler. Sosyal çalışma bağlamında değerler:

  • İnsanın doğasına ilişkin,
  • İnsana nasıl yaklaşılması gerektiğine ilişkin,
  • Sosyal hizmetin nasıl sunulacağına ilişkin birtakım yargılar içerir.

Johnson'a  göre değerler kişinin içinde yaşadığı topluluktan köklenirler; bir kişinin sahip olduğu değerleri etkileyen dört faktör vardır:

  • Kişinin kültürel mirası,
  • Kişinin ait olduğu ya da ait olduğunu düşündüğü bireylerin ya da grupların kültürü,
  • Kişisel deneyim
  • Kişinin insanlar ve insanın doğası hakkındaki genel kanısı.

Mesleki değerler:Hizmet , Sosyal adalet,  insan onuru ve değeri,  insan hakları insan ilişkilerinin önemi,  Erdem,  Uzmanlık,  Farklıklara saygı,  Karşısındakini olduğu gibi kabul etmek,  Yargılamama ve önyargılardan arınma,  Objektiflik Kişinin kendi kaderini tayin hakkı-çocuğun en yüksek çıkarı.

Eleştirel Düşünme:Kişinin bir olgu ya da saptamaya farklı açılardan bakabilme yeteneğidir.Sosyal çalışmada eleştirel düşünce sosyal çalışmacının:Yaşadığı topluma, Kendi kültürel mirasına, Toplumundaki sosyal hizmet sistemine, Çalıştığı kuruma, Kendisine, İktidar ilişkilerineYaptığı işe, Edindiği bilgiye eleştirel bakabilmesi demektir.

Mikro, Mezzo ve Makro Düzeylerde Uygulama Becerileri:Sosyal çalışma uygulamasında becerileri Baer ve Federico dörde ayırmıştır:

  • Bilgi toplama ve değerlendirme
  • Profesyonel benlik kullanımı
  • Birey, grup ve topluluklarla uygulama
  • Değerlendirme

Mikro Beceriler:Bireyle ilgili ve kişilerarası ilişki kurma becerileridir.Sık kullanılan mikro beceriler:Dinleme becerisi, Sözlü iletişim becerileri, Sözsüz iletişim becerileri, Empati, içtenlik ve doğal olma, Gizlilik mahremiyete saygı becerisi, Profesyonel sıcaklık ve anladığını belli etme becerisi, Bireyselleştirme, Sessizlik.

Mezzo Beceriler:Kurum ve örgütlerle ilgili becerilerdir.Bu becerilerden bazıları: azıları: Rapor yazma, Verimli telefon görüşmesi yapabilme, Bilgisayar okur yazarlığı ve bilgi teknolojilerini kullanabilme, işyerinde zamanın etkili kullanımı, Resmi yazı yazabilme.

Makro Beceriler:Toplum ve organizasyonlarla, örgütlemelerle ilgili becerilerdir.Bu becerilerden bazıları:İnsanları plan oluşturmak için harekete geçirme becerisi, Fon oluşturma becerisi, Savunuculuk ve sözcülük yapma becerisi, Düzenleme (organizasyon) yapabilme becerisi.

Sosyal Çalışma Eğitimiyle Kazanılan Bilgi ve Becerilerin Standartları:Sosyal çalışma eğitimi ile kazanılması gereken becerilerin uluslararası standartlarını Sosyal Hizmet Uzmanları Konseyi (1992) Müfredat Politikası Bildirisi ile tespit etmiştir.

Süpervizyon:Meslek elemanlarının birbirlerine sağladığı danışmanlık ve yardımdır.Sheafor ve Horejsi'ye  göre süpervizyonun ana amacı, sosyal hizmetlerin sunumunu geliştirmek için meslek elemanlarının performansının izlenmesi ve bilgi ve becerilerinin artmasının desteklenmesidir.Rolü ikilidir. Yönetimsel süpervizyon, kurumdaki çalışanların izlenerek kurumun hizmet standartlarını sağlayıp sağlamadıklarını kontrol etmektir; destekleyici süpervizyon ise, sosyal çalışmacıların mesleki gelişimlerinin izlenmesidir.

MESLEKİ ROLLER

Her mesleğin kendine özgü rolleri ve işlevleri vardır.Sheafor ve Horejsi sosyal çalışmacının rollerini ve bu rollerin işlevlerini on ana başlık altında incelemiştir.

Arabuluculuk Rolü:Müracaatçıyla kaynağı buluşturma sorunluğu vardır.Arabuluculuk rolünün işlevleri:

  • Müracaatçının durum analizinin yapılması,
  • Kaynakların analizinin yapılması,
  • Yönlendirme: uygun kaynağa yönlendirme,
  • Sosyal hizmet sistemi içinde bağlantıları kurma.

Savunuculuk Rolü:Müracaatçıya kaynaklara ulaşma ve hizmet alma haklarının sağlanması için yardım etme, birey ya da grupları olumsuz etkileyen program ve politikaların değişimi için etkin mücadele etme rolüdür.

Eğitmenlik Rolü:Müracaatçılara ve kamuoyuna sosyal sorunları önlemek, çözmek ve sosyal işlevselliği arttırmak için gerekli bilgi ve becerilenin kazandırılması çabasıdır.Gündelik yaşam ve sosyal becerileri öğretir ve Davranış değişimini destekler.

Klinik Uzmanlık ve Danışmanlık Rolü:Müracaatçıların duygularını tanımalarına ve anlamalarına ya da davranışlarını değiştirmelerine yardımcı olarak sosyal işlevselliklerini arttırma rolüdür.Örn:Psiko-sosyal danışmanlık , psiko-sosyal tedavi.

Vaka Yöneticisi Rolü:Vaka bazında sosyal hizmet sağlanmasıdır.

İşyükü Yönetimi Rolü:Sosyal çalışmacının kendi işyükünü yönetebilmesidir.Sosyal çalışmacının işini etkin ve etkili bir biçimde yapabilmesi, işinden doyum sağlaması, zevk alabilmesi için gerekli bir roldür.

Çalışanları Geliştirme Rolü:Sosyal çalışmacının çalıştığı kurumdaki personele gerekli eğitimler ile danışmanlık ve süpervizyon sağlaması faaliyetleridir.

 

 

Yöneticilik Rolü:Yöneticilik rolünün işlevleri:

  • Yönetim,
  • Kurum içi koordinasyon,
  • Kurumlararası koordinasyon,
  • Politika ve program geliştirilmesi,
  • Program değerlendirilmesi

Değişim Ajanı Rolü:Bir toplulukta ya da toplumuna değişimin yaratılması için çalışma rolüdür.

Profesyonellik Rolü:Profesyonel, etik ilkelere bağlı sosyal çalışma yapabilme rolüdür.Diğer rollerden farkı  sosyal çalışmacının mesleki yaşamının her anında uyması gereken bir ilkedir.Profesyonellik rolünün işlevleri:

  • Kendini irdeleme, özeleştiri,
  • Kişisel/mesleki gelişim,
  • Sosyal çalışma mesleğinin daha ileriye götürülmesi.

PLANLI DEĞİŞME SÜRECİ

Değişim yaşamın değişmez öğesidir.Değişim hem çevresinden bireye doğru gelebilir, bu da çok zaman bir uyum sürecini beraberinde getirir, hem de bireyin kendisinde olabilir ve çevresini etkileyebilir.Birey değişimleri tek başına gerçekleştiremediğinde sosyal çalışmacıya başvurabilir.Sosyal çalışma ile bir değişim yaratmak için yapılan faaliyetlerin demetine sosyal çalışma müdahalesi ya da planlı değişim süreci denir.Pincus ve Minehan'a göre planlı değişim sürecinin dört farklı aktörü olabilir:

  • Değişim ajanı sistemi: Sosyal çalışmacı ve çalıştığı kurumdur.
  • Müracaatçı sistemi:Değişimi isteyen ya da değişimin yaratılmak istendiği birey, grup, aile, topluluk ya da örgütlerdir.
  • Hedef sistem: Değişimi amaçlanan birey, aile, grup, örgüt ya da topluluktur.
  • Eylem sistemi: Sosyal çalışmacının değişimi yaratma yönünde birlikte çalıştığı ya da işbirliği yaptığı tüm birey, grup, örgüt ve topluluklardır.

Zastrow'un  sekiz aşamalı planlı değişim süreci basamakları:

  • Bilgi toplama
  • Bilgiyi Değerlendirme
  • Sorunu tanımlama (Mikro, mezzo, makro düzeylerde tanımlama)
  • Müdahale Planı (Mikro, mezzo, makro müdahalenin kurgulanması)
  • Müdahale için açık bir iletişim geliştirme
  • Müdahale planını uygulama
  • Sonuçları değerlendirme
  • Süreci izleme ve sonlandırma

FARKI DÜZEYLERDE UYGULAMAYA BİR ÖRNEK: AİLE İÇİ ŞİDDETLE MÜCADELEDE SOSYAL ÇALIŞMA YÖNTEMLERİ

 Mikro analiz ve mikro müdahalelere(birey, aile, grup) örnek:

  • Birey:Şiddet uygulanan ailelerde bireyler bu şiddetten çeşitli şekillerde

etkilenmektedirler.En önemlisi bireylerde bir takım psikolojik hasarlara neden olmaktadır.Şiddet uygulayan ve şiddete maruz kalan bireyler şiddeti içselleştirir.Kişi bu olayı kader olarak kabullenir.İçsellestirme süreğen duruma karşı bir dayanma stratejisidir.Fakat bu strateji şiddetin devam etmesine olanak sağlar.Şiddeti devam ettiren en önemli olgulardan biri de bireylerin uğradıkları kötü muameleyi şiddet olarak tanımlamaması ve normalleştirmesidir.Amaç şiddetle sosyal işlevselliği bozulan bireye sosyal işlevselliğini ve geniş anlamda sağlığını yeniden kazandırmaktır.

  • Aile:Aile sisteminde şiddet çeşitli hasarlara yol açar ve ailenin işlevselliğini bozar. Ailenin işlevsel olmaması her yaş grubunda bireyin hayatını etkiler. Sosyal hizmetin amacı aileye, gerekirse yapısındaki değişmelere de yardımcı olarak sağlıklı ve sosyal açıdan işlevsel yeni bir yaşam sisteminin kurulmasıdır.
  • Grup:Şiddete uğramış bireylerin travmayı atlatmalarına katkıda bulunacak grup çalışmaları yapılabilir.

Mezzo analiz ve mezzo müdahalelere(kurum, örgüt) örnek:Aile içi şiddetle mücadele eden örgütlerin:

  • Kendi aralarında ve diğer ilgili kurum ve kuruluşlarla koordinasyonu,
  • Güçlendirilmeleri,
  • Altyapı ve insan kaynağı bakımından desteklenmeleri,
  • Bu kurumlardaki ekip çalışmalarının desteklenmesi ve güçlendirilmesi gerekmektedir.

Makro analiz ve makro müdahalelere(toplum ve organizasyonlar, örgütlemeler) örnek:

  • Topluluk:Şiddet topluluklar içinde alt kültürlerde farklı şekillerde konumlandırılıyor, ya da toplumsal ilişkilerin kısıtlanması topluluk tarafından destekleniyor da olabilir.
  • Toplum:Ataerkil toplumsal yapıda kadınlar ve çocuklar değersiz ve ikincil plandadırlar.Toplumsal yapıda sağlanacak değişiklikler uzun vadede şiddet sorununun çözümü için gereklidir.
  • Sosyal Hizmet Sistemi:Aile içi şiddetle baş etmede tüm bu saydığımız düzeylerde sosyal hizmet müdahalesi yapılabilir.Sosyal hizmet müdahalelerin her biri kurumsal yapılar bünyesinde gerçekleştirileceği için, öncelikle bu kurumların sosyal hizmet sistemi içinde kurulması, bu kurumların yerel insan sermayesine ve altyapıya sahip olmaları, ihtiyaca cevap verecek kapasitede olmaları ve konuyla ilgili kurumların eşgüdümünün koordine edilmesi gerekmektedir.
Yukarıya Git